Ośrodek Terapii Zaburzeń Pamięci
Indywidulane ćwiczenia pamięci

Zajęcia prowadzone są indywidualnie w zespole pacjent-terapeuta.

Program zajęć jest elastycznie dostosowany do rodzaju zaburzeń stwierdzanych u pacjenta z naciskiem na obszar poznawczy o największych deficytach

TRENING PAMIĘCI (TRENING PROKOGNITYWNY, TRENING FUNKCJI POZNAWCZYCH).

Jest specjalnie skonstruowanym systemem programów treningowych ukierunkowanych na poprawę zdolności pamięciowych (pamięci krótkoterminowej, pamięci operacyjnej), koncentracji, uwagi oraz funkcji wykonawczych. Jej celem jest usprawnienie ogólnych zdolności intelektualnych. Trening pamięci powinien być prowadzony przez odpowiednio przeszkolony personel (terapeuta, psycholog, lekarz), w grupach terapeutycznych lub indywidualnie. Wymaga wcześniejszej oceny stopnia zaburzeń poznawczych celem dostosowania ćwiczeń do poziomu pacjenta. Zbyt łatwe ćwiczenia nie przynoszą efektu, a za trudne zniechęcają chorego do pracy. Ze względu na konieczność aktywnej współpracy pacjenta z terapeutą, do stosowania tej metody kwalifikują się jedynie chorzy z łagodnymi i średnio zawansowanymi postaciami zaburzeń funkcji poznawczych. Ćwiczenia te są również bardzo przydatne dla osób zdrowych, chcących utrzymać na dobrym poziomie swoją sprawność umysłową.

TRENING ORIENTACJI W RZECZYWISTOŚCI

Polega na wielokrotnym, powtarzanym w krótkich odstępach czasu, przypominaniu informacji dotyczących chorego i jego środowiska. Powtarzane informacje powinny zawierać dane takie jak: data urodzenia, wiek chorego, jego aktualne miejsce pobytu, a także podstawowe informacje na temat bliskich (imiona, stopień pokrewieństwa, wiek itd.). Terapia ta może być prowadzona w sposób niesformalizowany, to znaczy przez opiekuna rodzinnego, w warunkach domowych. Istnieje też możliwość uczestnictwa w zajęciach grupowych prowadzonych przez terapeutę.

TERAPIA REMINISCENCYJNA

Polega na odwoływaniu się do przeżyć i doświadczeń z przeszłości chorego przy użyciu różnego rodzaju bodźców takich jak: stare fotografie (np. rodzinne), ważne wydarzenia, przedmioty dawniej używane, filmy, nagrania z czasów młodości chorego. Terapia ta, w najprostszej postaci, może być prowadzona indywidualnie przez bezpośrednich opiekunów, np. podczas wspólnego oglądania albumów rodzinnych. Należy starać się dotrzeć do najlepiej zachowanych wspomnień i podtrzymywać je. W specjalistycznych ośrodkach terapia ta prowadzona jest w grupach przez wykwalifikowanych terapeutów, którzy unikając wywoływania negatywnych emocji, umiejętnie zachęcają chorych do dzielenia się swoimi wspomnieniami i wspólnego dyskutowania na ich temat. Terapia ta, poza oddziaływaniem na procesy poznawcze, wpływa również na nastrój, dlatego należy starać się przywoływać pozytywne, radosne wspomnienia, a unikać nieprzyjemnych przeżyć. Usprawnia ona zdolność komunikacji, zarówno werbalnej jak i pozawerbalnej. Podkreśla się pozytywny wpływ tej terapii zarówno na pacjenta jak i jego opiekuna, ponieważ ma ona istotne znaczenie dla podtrzymania poczucia tożsamości chorego, a opiekunowie biorący w niej udział w większym zakresie potrafią zrozumieć chorobę.

TERAPIA ZAJĘCIOWA

TERAPIA ZAJĘCIOWA polega na wykonywaniu czynności, które w przeszłości stanowiły dla chorego źródło satysfakcji. Czynnościami tymi mogą być majsterkowanie, szydełkowanie, robienie na drutach, pielęgnacja roślin, praca w ogródku, prace domowe czy kuchenne. Może być ona realizowana podczas zajęć grupowych, ale najlepiej jest prowadzić ją w środowisku chorego – w domu, angażując chorego do pomocy w domowych czynnościach dnia codziennego. W literaturze podkreślane jest duże znaczenie tej terapii, ponieważ zaspokaja ona psychospołeczne potrzeby chorych, podtrzymuje zachowane umiejętności, a także przeciwdziała występowaniu zaburzeń zachowania i daje poczucie „bycia potrzebnym”. Nie bez znaczenia też jest fakt, że metoda ta jest bardzo łatwa do stosowania.

TERAPIA WALIDACYJNA

Polega na uważnym słuchaniu wypowiedzi chorego i wskazywaniu mu, które z nich są sensowne i znaczące, a także na poznaniu uczuć chorego, uznaniu ich i utwierdzeniu go co do ich ważności. Cel ten można osiągnąć poprzez rozmowę z chorym, wysłuchanie go i poświęcenie mu chwili czasu. U osób ze znacznym stopniem zaawansowania choroby terapia ta ogranicza się do kontaktu pozawerbalnego, który polega na „byciu z chorym”, trzymaniu go chwile za rękę, przytuleniu, zapewnieniu o swojej obecności.

TERAPIA SZTUKĄ (ARTTERAPIA)

Jest rodzajem psychoterapii polegającej na wyrażaniu swoich emocji za pomocą aktywności twórczej, która może być realizowana poprzez: rysowanie, malowanie, rzeźbienie, lepienie z plasteliny lub gliny, kolorowanie, wyklejanie (collage). Najczęściej prowadzona jest w grupach, przez terapeutę. Pozwala ona chorym, szczególnie z zaburzeniami mowy, na pozawerbalne wyrażenie swoich emocji kolorem, formą lub kształtem. Umożliwia samodzielne decydowanie w zakresie wyboru materiału, koloru i tematu pracy, co daje pewnego rodzaju poczucie niezależności. Aktywne tworzenie podtrzymuje zdolności ruchowe, manualne oraz praksję przestrzenno konstrukcyjną. Ponadto stymuluje do kreatywnego myślenia i sprzyja podtrzymywaniu kontaktów społecznych. Wyżej opisany model terapii dotyczy osób z łagodnymi lub średnio zaawansowanymi zaburzeniami funkcji poznawczych. U chorych z cięższymi postaciami choroby terapia sprowadzać się może do kolorowania obrazków, rola terapeuty natomiast do sugerowania wyboru odpowiednich kolorów. U części pacjentów, zwłaszcza ze znacznego stopnia zaburzeniami ruchowymi, uwagi i koncentracji, stosowanie terapii sztuką może być trudne i przynosić efekty odwrotne do zamierzonych, dlatego też bardzo ważna jest rola wykwalifikowanego terapeuty który w sposób odpowiedni dostosowuje ćwiczenia do poziomu otępienia.

MUZYKOTERAPIA

Polega na wykorzystaniu muzyki lub jej elementów w celu uzyskania efektów terapeutycznych. Daje ona wiele możliwości terapeutycznych takich jak: śpiewanie, granie na instrumentach, klaskanie do rytmu lub jego wystukiwanie. Powinny one być stosowane w zależności od stopnia zaburzeń funkcji poznawczych. Terapia ta może być prowadzona w grupach terapeutycznych i polegać na odtwarzaniu chorym popularnych piosenek z czasów ich młodości (lub pieśni religijnych), wspólnym śpiewaniu, tańczeniu, czy choćby klaskaniu w rytm muzyki. Może ją również samodzielnie stosować opiekun rodzinny. W przeprowadzonych badaniach zaobserwowano pozytywny wpływ muzykoterapii na nastrój, stan emocjonalny, zaburzenia zachowania (działa uspokajająco) oraz interakcje społeczne.

311