Dla pacjentów
Czym jest trening pamięci?

Autor:  Dr n. med Jerzy Kolenda

 

      Zapamiętywanie i odtwarzanie z pamięci jest procesem bardzo złożonym polegającym na przetwarzaniu, segregowaniu oraz kodowaniu informacji. Pod powszechnie rozumianym pojęciem „pamięć” kryje się wiele składowych określanych funkcjami lub procesami poznawczymi. Należą do nich między innymi: uwaga, koncentracja, pamięć operacyjna, pamięć krótkotrwała, pamięć długotrwała, funkcje językowe, myślenie abstrakcyjne, procesy wzrokowo przestrzenne, itd. Aby podtrzymać je na dobrym poziomie należy, podobnie jak sprawność fizyczną, poddawać regularnemu treningowi. Ważne jest aby podejmowana aktywność umysłowa, jeśli chcemy aby miała charakter wielokierunkowy, aktywizowała szereg funkcji poznawczych bo od ich wspólnego funkcjonowania zależy to co nazywamy dobrą pamięcią.

        W chorobie Alzheimera i innych zespołach otępiennych dochodzi do uposledzenia procesów poznawczych i pogorszenia funkcjonowania intelektualnego. Pogorszenie sprawności funkcji poznawczych może wystąpić także bez otępienia, co ma miejsce w tzw. łagodnych zaburzeniach poznawczych (ang. Mild Cognitive Impairment – MCI). Leczenie wspomnianych zaburzeń powinno opierać się na dwóch płaszczyznach i, w razie potrzeby, stanowić połączenie obu tych form leczenia. Pierwszą z nich jest leczenie farmakologiczne (przy użyciu leków), a drugą postępowanie pozafarmakologiczne, do którego należy szereg specjalnie opracowanych technik terapeutycznych, mających na celu usprawnianie procesów poznawczych. Pamiętając, że "lepiej zapobiegać niż leczyć", mogą one również pełnić rolę profilaktyki.

        Według rekomendacji Interdyscyplinarnej Grupy Ekspertów Rozpoznawania i Leczenia Otępień postępowanie pozafarmakologiczne powinno być zalecane u większości chorych z zaburzeniach funkcji poznawczych. Stanowi ono ważny element leczenia i zbyt często jest lekceważone przez fachowy personel opiekujący się chorymi, jak również przez opiekunów rodzinnych.

     Trening prokognitywny, okręślany często treningiem funkcji poznawczych lub ćwiczeniami pamięci, jest specjalnie skonstruowanym systemem programów treningowych ukierunkowanych na poprawę zdolności pamięciowych (pamięci krótkoterminowej, pamięci operacyjnej), koncentracji, uwagi, funkcji wykonawczych i innych. Jej celem jest usprawnienie ogólnych zdolności intelektualnych, a przez to poprawa jakości funkcjonowania codziennego . Trening pamięci powinien być prowadzony przez odpowiednio przeszkolony personel (terapeuta, psycholog, lekarz), w niewielkich grupach terapeutycznych lub indywidualnie. Wymaga on wcześniejszej oceny stopnia zaburzeń poznawczych celem dostosowania ćwiczeń do poziomu zaburzeń pacjenta. Zbyt łatwe ćwiczenia nie będą przynosić efektu, a zbyt trudne mogą zniechęcać chorego do podejmowania aktywności umysłowej, a w skrajnych przypadkach być źródłem niepokoju i frustracji pacjenta. Wskazane jest aby, podobnie jak w innych formach postępowania niefarmakologicznego, aktywizacja pacjenta realizowana była także w środowisku domowym przez opiekuna rodzinnego. Ćwiczenia pamięci są również bardzo przydatne dla osób zdrowych, chcących utrzymać na dobrym poziomie swoją sprawność umysłową.

       Trening pamięci prowadzony jest wielokierunkowo, w oparciu o szereg metod terapeutycznych, takich jak: trening orientacji w rzeczywistości, terapia reminiscencyjna, terapia walidacyjna czy artterapia. Ponieważ elementy każdej z tych terapii można wykorzystać w środowisku domowym (np. przez członków rodziny) zostaną one przedstawione w kolejnym numerze Biuletynu. Praca wykwalifikowanego terapeuty nie powinna oznaczać braku aktywności pacjenta w środowisku domowym. Ważną rolę odgrywa wówczas zaangażowanie, wytrwałość i postawa opiekuna rodzinnego.

      Przedstawiam Państwu specjalnie skonstruowane przykładowe ćwiczenia umysłowe ukierunkowane na poszczególne procesy poznawcze, które, myśląc o efektywnej pracy, powinny być regularnie wykonywane.

 

Menu
371